Literalna wykładnia prowadzi do wniosku, że wszystkie spółki z o.o. naruszają ten przepis i powinny być ścigane. Jest to absurd.

Wykładnia celowościowa – ex ratione

Nie taki był cel tego artykułu, co potwierdza praktyka dopuszczając do działalności spółki z o.o. Wskazanie celu tego przepisu i wykładnia celowościowa pozwala na określenie właściwego zakresu jego obowiązywania.

Cel pierwszy to ochrona przed piramidami finansowymi, cel drugi ochrona rynku bankowego i jego uczestników. Piramida finansowa to fikcyjna działalność, gdzie wpływy pochodzą tylko od wpłat kolejnych uczestników, a nie biznesu. Ostatni wpłacający tracą swoje środki. Przedmiotem ochrony są nieświadomi uczestnicy działający w dobrej wierze. Art. 171 PB chroni rynek przed piramidami finansowymi.

Cel drugi to ochrona rynku przed działalnością firm dokonujących czynności zastrzeżonych dla banków zgodnie z art. 5 ust. 1 PB.

Są dwa rodzaje czynności. Pierwszy to „udzielanie finansowania”, a drugi to „pozyskiwanie środków” na te finansowanie.

„Udzielanie finansowania”

Banki finansują inne podmioty poprzez udzielanie kredytów, pożyczek, gwarancji, poręczenia. Tylko udzielanie kredytów jest czynnością zastrzeżoną dla banków. Pożyczki i inne formy są dozwolone dla pozostałych podmiotów. Tylko bank może udzielić kredytu, a nie-bank każdego innego finansowania.

„Pozyskiwanie środków”

Bank pozyskuje środki poprzez lokaty, depozyty, prowadzenie rachunków bankowych, emisje obligacji, emisje akcji. Trzy pierwsze formy są zastrzeżone tylko dla banków. Pozostałe nie. Jeśli podmiot nie będący bankiem pozyska środki poprzez lokatę, depozyt, prowadzenie rachunku to dokona czynności bankowej (określonej w art. 5 ust. 1 PB) i naruszy art. 171 PB. Pozyskując środki od inwestorów poprzez emisje obligacji, emisję akcji lub udziałów, dopłaty do kapitałów, wzięcie pożyczek, to nie.

Przedmiotem ochrony i tu są nieświadomi inwestorzy działający z przekonaniem, że działalność typu bankowego nie wiąże się z ryzykiem. Jest to ochrona przed wykorzystaniem zaufania do banków przez nie-banki przy gromadzeniu środków. Jest to też ochrona interesów banków przed działalnością nie-banków (monopol bankowy na czynności bankowe).

Zaufanie do banków wynika z wysokich prawnych wymogów, z nadzoru instytucji rządowych i BFG, czego nie-banki nie mają.

Przestępstwo formalne, umyślne – szczególny rygor

Jest to przestępstwo formalne, więc dla jego bytu nie jest potrzebny skutek przestępczy np. szkoda. Wystarczy spełnienie określonych przesłanek. Dla art. 171 są nimi:

• Po pierwsze – świadome stworzenie piramidy finansowej lub/i.
• Po drugie – świadome wykonanie czynności bankowej. Gdzie świadomość oceniamy wg kryterium dochowania „należytej staranności” i „działania w dobrej wierze”.
• Po trzecie – tak jak każde przestępstwo, również te z art. 171 musi mieć więcej niż znikomą szkodliwość społeczną, czyli przynajmniej potencjalnie musi być narażone „dobro chronione” w stopniu większym niż znikomy.

Dobra chronione

Dobrem chronionym jest tu „pełna świadomość ponoszenia ryzyka” przez inwestora oraz „monopol banków dla wykonywania czynności bankowych”. Przepis ten nie zabrania ponoszenia wysokiego ryzyka przez inwestorów, a jedynie gwarantuje im świadomość jego poziomu.

____________________________________________

Wnioski

Wykładnia językowa art. 171 PB prowadzi do sytuacji, że każda spółka z o.o., nawet ta działająca w „dobrej wierze” i z dochowaniem „należytej staranności” łamie prawo. Jest to oczywisty absurd i wypaczenie ratio legis tego artykułu. Wykładnia celowościowa pozwala na zawężenie obowiązywania do poziomu spełniającego właściwą rolę w obrocie gospodarczym i wyłącza ściganie uczciwych przedsiębiorców.

Wykładnia art. 171 PB powinna umożliwiać ściganie tylko firm wyrządzających szkodę uczestnikom obrotu gospodarczego, czyli walczyć z piramidami finansowymi i podmiotami naruszającymi monopol bankowy.

____________________________________________